و مطعم الغنم يوم الغنم مطعمه أنّى توجّه و المحروم محروم اى مستطعمه . آنگه گفت بگوى اى محمّد كه : مرا فرموده‌اند تا اوّل مسلمان كه گردن نهد فرمان خداى را و انقياد نمايد اوامر او را من باشم ، براى آن كه آنچه او دعوت مىكرد خلق را به آن اوّل مكلَّف به آن [ او ] ( 1 ) بود ، چه اگر او ايمان نداشتى ( 2 ) به آن ، كس از او قبول نكردى و او را اجابت نكردى . * ( وَلا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ) * ، التّقدير و قيل لى ( 3 ) : لا تكوننّ من المشركين ، و نيز مرا گفتند كه از جملهء مشركان مباش كه با او انباز گيرى ( 4 ) ، و معنى [ آن كه ] ( 5 ) رسول - عليه السّلام - مأمور است به هر دو : به اسلام پيش از همهء جهانيان ، و به ترك كفر و شرك . و رسول به يكى مأمور است و آن ( 6 ) يكى منهى أعنى شرك ، و در آيت دليل است در آن كه خداى تعالى مريد ايمان است و كاره شرك ، براى آن كه به اين امر مىكند و از آن ( 7 ) نهى مىكند ، و امر به ارادت آمر باشد و نهى به كراهت ، أعنى بارادة الامر المأمور به و كراهة النّاهى المنهيّ عنه . * ( قُلْ إِنِّي أَخافُ ) * ، بگو اى محمّد كه : من مىترسم اگر در خدا عاصى شوم و نافرمانى كنم از عذاب روزى بزرگ - يعنى روز قيامت ، چه ( 8 ) من با پايه و منزلت خود از عصيان او ترسم شما اوليترى ( 9 ) كه از آن بترسى ( 10 ) ، و در آيت دليل است بر بطلان قول آن كس كه او گفت : هر كه معلوم از حال او آن باشد كه او عصيان نكند ، وعيد قرآن متناول نبود او را ، براى آن كه معلوم از حال رسول - عليه السّلام - [ عصمت است ] ( 11 ) و آن كه او هيچ معصيت نكند ، با همه مىگويد ( 12 ) : مىترسم ، و تا وعيد متناول نباشد او را نترسد . * ( مَنْ يُصْرَفْ عَنْه يَوْمَئِذٍ ) * ، قرّاء كوفه خوانند ( 13 ) - مگر حفص و يعقوب : « يصرف » به

--> ( 11 - 5 - 1 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج ، وز افزوده شد . ( 2 ) . مج ، وز ، مت : بداشتى . ( 3 ) . مج ، مت و . ( 4 ) . آج ، لب : انبازى گيرى . ( 6 ) . آج ، لب ، مل : از . ( 7 ) . آج ، لب ، لت : و به آن . ( 8 ) . مج ، وز ، مت ، مل : چون ، لت : چو . ( 9 ) . آج ، لب ، آف : اوليتريد ، لت ، مر : اوليتر . ( 10 ) . آج ، لب ، لت : كه از عصيان او بترسيد . ( 12 ) . مل كه . ( 13 ) . مج ، وز ، مت ، بم ، مل : خواندند .